dinsdag 13 mei 2014

Neeltje Flipse-Roelse, fotografe pur-sang

Een van de meest authentieke dorpen van Walcheren is Westkapelle,
ver weggestopt in de noordwesthoek van het eiland.
Toch is dit dorp niet alleen traditioneel van aard, zoals je misschien zou denken.
Men is zich er hier juist heel bewust van het feit hoe waardevol cultuur en historie zijn.
Ging buurdorp Domburg ten onder aan het toerisme, Westkapelle bleef zijn roots trouw.
De oprichting van Het Polderhuis, het dijk-en oorlogsmuseum, bewijst dit!
Het Polderhuis eert zijn dorp, bewoners en verleden in een unieke opzet.
Ik kom er  dan ook graag!

Een van de mensen die heel belangrijk is geweest voor de geschiedschrijving
van het dorp is Neeltje Flipse-Roelse.

Niet doordat zij stukken schreef of zich bezig hield met onderzoek, maar door de enorme collectie foto’s die zij nagelaten heeft en die het hart vormen van Het Polderhuis.


Neeltje Roelse werd in 1921 geboren.
Zoals alle meisjes van het dorp liep ze in dracht
en mocht ze van haar ouders alleen naar de lagere school.


Ze was enig kind en, al mocht ze niet doorleren,
toch kreeg ze op haar vijftiende verjaardag een heel bijzonder cadeau.. namelijk een fotocamera.
Zou haar vader, die bouwkundige was, geweten hebben dat Neeltje talent had om in het gewone het bijzondere te zien? Dit cadeau was namelijk in die tijd heel uniek, zeker voor een meisje!


In eerste instantie legde Neeltje de wereld om haar heen vast
en maakte zij echte huis-tuin- en keukenkiekjes.


Ze werd al snel lid van de Camera Club in Middelburg (zij was één van de twee vrouwelijk leden)
en op de zolderverdieping van haar ouderlijk huis aan de Zuidstraat maakte ze een donkere kamer waar ze haar eigen negatieven leerde ontwikkelden.


En toen kwamen de oorlogsjaren. En de Duitse bezetters…
In deze donkere periode ontstond bij Neeltje de behoefte om zoveel mogelijk vast te leggen
wat er in haar dorp gebeurde. En dat deed ze dan ook!
Met haar fotocamera verstopt onder haar keuzen
maakte ze stiekem foto’s van de bezetting van haar dorp.
 Foto’s die nu een uniek beeld geven van die tijd.


Tijdens de oorlogsjaren leerde Neeltje haar man Kor kennen.
Hij werkte als jonge ambtenaar op de gemeente bij de uitgifte van persoonsbewijzen. 
Kor was de man die inzag dat Neeltje anders was en anders wilde zijn
en dat uitte door het maken van foto’s.


Ook de enorme verwoesting van het dorp Westkapelle door de bombardementen van de Engelsen
in oktober 1944 werd door Neeltje vastgelegd met haar camera.
De gaten in de dijk, de kapotte huizen, en vooral… het water… overal het water!
Het zijn ontluisterende beelden van een verwoest en ontredderd dorp…






Honderden foto’s heeft Neeltje in die jaren gemaakt.
Van het hele proces van het sluiten van de dijk en de wederopbouw van het dorp,
tot de dorpsbewoners die geëvacueerd waren en de bouw van noodwoningen aan toe..
alles legde ze vast.


Inmiddels waren Neeltjes foto’s al lang het stadium van ‘gewone plaatjes’ ontstegen.
Zij werd een fotografe, autodidact, die inzag dat geschiedenis werd vastgelegd
door het maken van foto’s..
Die híer haar roeping in vond, al was ze absoluut niet ambitieus!
“Voor later”, zei ze altijd...


In 1947 verruilde Neeltje haar Westkappelse dracht voor burgerkleding
en in 1948 trouwde ze haar Kor. Ze werd moeder van 3 kinderen.
‘Alleen maar’ huisvrouw werd ze nooit echt want zodra er iets te fotograferen viel
piepte ze er met haar fotocamera tussenuit.



Na de oorlogsjaren legde Neeltje zich wat meer toe op het maken van kunstzinnige foto’s.
Altijd in en rond haar dorp, dat wel.
De zee, duinen, dijk en dorpsbewoners boden genoeg inspiratie
 om het mooie van die tijd vast te leggen.
En, Neeltje had er oog voor!



Later, toen fotocamera’s wat meer gemeengoed werden, zo rond het eind van de jaren zeventig, stopte Neeltje met fotograferen.
Het was niet bijzonder meer, iedereen ‘deed’ het en haar motivatie was verdwenen.
Haar uitgebreide en bijzondere fotocollectie schonk ze aan Het Polderhuis waar het nu de basis vormt van het dorpsarchief.


In maart 2008 zijn Neeltje en Kor, twee dagen na elkaar, overleden.
Samen zijn ze begraven in Westkapelle.


In 2008 heeft Ada van Hoof van het Polderhuis een bijzonder boek uitgebracht
met hierin een groot aantal foto’s uit de uitgebreide fotocollectie van Neeltje.
Het is een prachtig naslagwerk geworden waarin niet alleen
unieke beelden te zien zijn van Westkapelle in en na de oorlogstijd,
maar waar je ook het mooie Walcherse dorp en zijn omgeving ziet,
zoals het toen was… al weer zó lang geleden.

Want nu… is het later!


Alle foto’s zijn gemaakt door Neeltje Flipse-Roelse en komen uit het boek
‘Voor later’, uitgebracht door Het Polderhuis in Westkapelle.
Opnieuw gefotografeerd door Villa Zeezicht speciaal voor deze post met toestemming van
·         de kinderen van Neeltje Flipse-Roelse
·         Het Polderhuis, Westkapelle
·         De Beeldbank van Het Zeeuws Archief

1 opmerking: